فایل رایگان پاورپوینت تازه هاي فقه، حقوق، اصول و رجال

    —         —    

ارتباط با ما     —     لیست پایان‌نامه‌ها

... دانلود ...

بخشی از متن فایل رایگان پاورپوینت تازه هاي فقه، حقوق، اصول و رجال :

از این شماره، بخش تازه های فقه و حقوق، اصول و رجال را گشوده ایم و بنا داریم به اندازه توان، به شناساندن تمام آثار تازه نشر یافته فقهی و حقوقی و آثار پیوسته و وابسته به فقه، مانند اصول و رجال بپردازیم.

در این شماره، هفتاد اثر که به تازگی نشر یافته اند، می شناسانیم به امید آن که ناشران محترم، با ارسال کتابهای فقهی یا حقوقی خود، ما را در این مهم یاری کنند.

فقه

اجوبه الاستفتاءات

لسماحه ولی امر المسلمین آیه الله العظمی السید علی الحسینی الخامنئی(1) لبنان، دارالحق، 1416.

در سالهای اخیر، استفتاءات بسیار از محضر رهبر معظم انقلاب شده که معظم له به آنها پاسخ داده و بخش استفتاءات دفتر مقام معظم رهبری، پرسشها و پاسخها را به عربی ترجمه و دسته بندی کرده و پس از دیدن حضرت ایشان، چاپ و نشر شده است.

در جلد اول، پرسشها و پاسخهای مربوط به عبادات گرد آمده است.

استفتاآت کی جوابات(1)

مقام معظم رهبری، سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، 1417 ق.

این اثر، ترجمه «اجوبه الاستفتاءات » به زبان اردوست.

احکام پزشکان و مشاغل مربوط به پزشکی

هادی حجت، محمد هادی طلعتی، بخش معارف اسلامی انجمن علمی فرهنگی کتابخانه ملی کرمان، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ دوم، 1376.

هدف اصلی این مجموعه، روشن گری پاره ای از احکام وابسته و به مسائل و امور پزشکی است. از آن جا که این مسائل، به گونه پراکنده در منابع گوناگون یافت می شود، این نیاز وجود داشت تا همه آن یا دست کم، بخش مهمی از آن، جداگانه در مجموعه ای گرد بیاید و به شکل خوش آیند در دسترس قرار گیرد.

فتاوای طرح شده در این مجموعه، براساس دیدگاههای فقهی آیات عظام: امام خمینی، گلپایگانی و اراکی سامان یافته و متن اصلی براساس فتواهای حضرت امام خمینی است که در صورت اختلاف نظر با مراجع دیگر، در بیش تر موارد، فتواهای آنان نیز یاد شده است.

متن کامل نزدیک 180 استفتاء از مراجع یاد شده نیز که به گونه ای با مسائل پزشکی در پیوند بوده اند، در پایان کتاب گرد آمده است.

بحثهایی از فقه تطبیقی

مهدی پیشوایی و حسین گودرزی، حوزه نمایندگی ولی فقیه در امور حج و زیارت، چاپ دوم، 1375.

این کتاب، گونه ای فقه تطبیقی به شمار می رود و در آن ریشه های فقهی دیدگاه های فقهای تشیع و تسنن در زمینه شماری از مسائل مورد نیاز در سفر حج، روشن و شرح داده شده است.

بخشی از مسائل فقهی مطرح شده، اگر چه در سفر حج، مورد نیازند، لیکن ویژه در حج نیستند، مانند عنوانهای زیر:

آیا خواب از بین برنده وضوست؟ اذان و اقامه، سجده بر پشت نمازگزار، عبور از برابر نمازگزار، آمین، قنوت، سلام آخر نماز.

بیمه و تامین اجتماعی از دیدگاه اسلام

محمد حسین ابراهیمی، تهران، انتشارات کویر، سازمان تامین اجتماعی، چاپ اول، 1375.

مخاطبان این کتاب، بیش تر دو گروه هستند:

نخست، برخی از علما و فقهای حوزه های علمیه که علاقه مندند از صنعت بیمه و تامین اجتماعی از نظر تاریخی، اجتماعی و حقوقی، آگاهی یابند.

دوم، دانشگاهیان و حقوقدانان که علاقه دارند بیمه را از دیدگاه حقوق اسلامی و دیدگاههای فقها مورد مطالعه قرار دهند.

در ابتدا، کلیاتی درباره ظهور و گسترش بیمه و تامین اجتماعی در جهان و ایران آورده شده و سپس دیدگاه های اندیشه وران جهان اسلام، در مورد این دو مقوله نقد و بررسی گردیده است.

کتاب، در دوازده فصل سامان یافته است:

تاریخچه و انواع بیمه، بیمه در فقه اسلامی، آیا عقد بیمه عقدی مستقل است، مبنای تنظیم کتابهای فقهی، شیوه تنظیم کتابهای فقهی موجود، استقلال عقد بیمه، دلایل حت بیمه، آیا روایتی در تایید بیمه وجود دارد، آیا بیمه موضوع مستحدثه است، ایرادهای وارده بر بیمه، تامین اجتماعی، ابعاد شرعی برخی مسائل تامین اجتماعی.

بلوغ دختران

به کوشش مهدی مهریزی، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، 1376.

در این اثر، هیجده رساله فقهی در باب بلوغ دختران و یا دختران و پسران، گردآوری شده که عنوان و نام نویسندگان آنها به این شرح است:

رساله فی البلوغ وحده، عبدالعالی بن علی کرکی.

بلوغ، عباسعلی محمودی.

سن بلوغ برای ازدواج، عباس منتهایی.

تحقیقی درباره سن بلوغ، سید محمد حسن مرعشی.

سن تکلیف، قاسم کریمی.

بلوغ دختران، مهدی مهریزی.

متی تصوم الجاریه؟، محمد هادی معرفت.

رساله بلوغ، سید محمد جوادی غروی اصفهانی.

سن بلوغ برای دختران، سید محمد موسوی بجنوردی.

نظریه تحول شریعت با تحول زمان سن بلوغ دختران، محمد ابراهیم جناتی.

بلوغ در نه سالگی قول مشهور، محبوبه عباسقلی زاده (امی).

بلوغ از دیدگاه فقهی و کارشناسی، محمد تقی فاضل میبدی.

بلوغ دختران طبیعی یا فقهی؟، سید محسن سعیدزاده.

رساله فی البلوغ، حسین یزدی اصفهانی.

بلوغ الذکر و الانثی، سید محمد حسینی کاشانی.

پژوهشی در بلوغ دختران، محمد علی گرامی.

سن بلوغ شرعی دختران، زهره صفاتی.

سن البلوغ فی المراه، محمد هادی آل رافی.

در پایان، بخشی تحت عنوان «ماخذ شناسی بلوغ » به معرفی ماخذ و مصادری که به گونه ای در پژوهش بحث بلوغ، کار آیی و راه گشایی دارند، آورده شده است.

التعلیقات الاستدلالیه علی العروه الوثقی، ج 1

ابوطالب تجلیل، انتشارات رها، چاپ اول، 1375.

شیوه نگارش بدین گونه است: عبارتهایی از عروه که نیاز به شرح داشته اند، با شماره مساله یاد شده، سپس زیر عنوان «التعلیقه » شرحهای لازم داده شده و گاه نظری مخالف با نظر صاحب عروه، با دلیل، بیان گردیده است.

جلد اول، کتابهای طهارت، صلاه، صوم، زکات و خمس را در بردارد. مناسب بود متن کامل عروه بالای صفحه آورده می شد، تا کتاب بیش تر در خور استفاده باشد و آوردن بخشی کوتاه از یک مساله گاه سبب می شود، خواننده از بحث آگاهی کامل نیاید.

توضیح المسائل مراجع

سید محمد حسن بنی هاشمی خمینی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1376.

در عصر حاضر، شماری از فقیهان، مسؤولیت مهم استنباط احکام را پذیرفته و دیدگاههای فقهی خویش را ابراز داشته اند; اما چون رساله ها بسیارند و استفاده از همه آنها، بویژه برای گویندگان مسائل شرعی، دشواریهایی به همراه دارد، آقای سید محمد حسن بنی هاشمی، آنها را در یک رساله، سامان داده، تا به دست آوردن دیدگاههای مجتهدان آسان باشد.

ویژگی های توضیح المسائل مراجع:

1. متن اصلی این توضیح المسائل، رساله حضرت امام خمینی است و در هر مساله ای که فتوای یکی از مراجع با فتوای متن، فرق داشته باشد، با حرف ریزتر در بخش پایانی صفحه درج شده است.

2. رساله، آراء فقهی دوازده تن از فقیهان را در بردارد:

امام خمینی، خویی، گلپایگانی، اراکی، خامنه ای، فاضل لنکرانی، بهجت، تبریزی، صافی گلپایگانی، شبیری زنجانی، سیستانی و مکارم شیرازی.

3. جلد اول، احکام تقلید تا پایان احکام روزه را در بردارد.

4. رساله هایی که مورد استفاده قرار گرفته، برابر با آخرین دیدگاهها و رساله دوازه فقیه یاد شده است و پیش از چاپ، نماینده ویژه هر یک از مراجع تقلید، فتواها را کنترل کرده و در مواردی که فرقی بین رساله، با رساله هر یک از آیات عظام دیده می شود، برابر نظر نماینده ویژه آنان بوده است.

5. از ویرایش رساله ها خودداری شده مگر در بعضی موارد.

6. گاه حکم در پاورقی با متن اصلی تفاوت ندارد، ولی برای رعایت امانت، یاد شده است.

التقیه فی فقه اهل البیت، ج 1

محمد علی صالح معلم، چاپ اول، 1418.

در این اثر، موارد تقیه در بابهای گوناگون، به بوته بررسی گذاشته شده است.

نویسنده، پیش از ورود به بحث، تقیه را در طول تاریخ، بیان می کند.

کتاب، در هشت فصل، با عنوانهای زیر سامان یافته است:

1. تقیه در اصول دین.

2. تقیه در آن قسم از فروع دین که قصد قربت در آنها شرط نیست.

3. تقیه در فروعی که بستگی به قصد قربت دارد.

4. تقیه در وقت.

5. تقیه در نماز.

6. تقیه در روزه.

7. تقیه در حج.

8. تقیه در زکات.

جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام

شیخ محمد حسن نجفی (1266ه.ق)، تحقیق: دفتر انتشارات اسلامی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1417.

در قرن سیزدهم، دگرگونی علمی جدیدی پدید آمد و در این عصر آثار علمی ارزنده ای تدوین یافت از جمله: کشف الغطاء، مفتاح الکرامه، ریاض، مکاسب، قوانین، فصول، ضوابط، فرائدالاصول و...

از جمله آثار ارزش مند در این عصر «جواهر الکلام »، دایره المعارف بزرگ فقه شیعه است، که بر تمامی آثار پیشین برتری یافت و از همان آغاز تدوین، مورد توجه علما و فقها قرار گرفت. علت رویکرد فقها به این اثر بزرگ را می توان به اختصار چنین بیان داشت:

1. تا آن زمان اثری فقهی با این گستردگی و دربردارنده دیدگاههای فقها و دلیلهای آنان نگاشته نشده بود.

2. جواهر کتابی فراگیر است که تمامی بابهای فقه را در بر می گیرد.

3. از ابتدا تا انتها یک شیوه و روش دنبال می شود.

4. فقیه با در اختیار داشتن چنین کتابی، از بسیاری منابع فقهی دیگر، بی نیاز می شود و تنها با رجوع به آن می تواند به استنباط احکام شرعی بپردازد و چنین ویژگی در آثار دیگر (دست کم تا زمان نگارش جواهر) دیده نمی شود.

5. صاحب جواهر، به بسیاری از فرعهای نادر فقهی پرداخته که در آثار دیگر یافت نمی شود. بنابر گفته گروهی از علما: اگر تاریخ نگاری بخواهد پدیده ای شگفت در عصر صاحب جواهر را ثبت کند، پدیده ای شگفت انگیز تر از نگارش «جواهر الکلام » نمی یابد.

جواهر الکلام، تاکنون چندین بار به چاپ رسیده است و آخرین بار دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعه مدرسین، با استفاده از چندین نسخه چاپی و دستنوشته، از جمله نسخه ای که توسط صاحب جواهر تصحیح شده و بار دیگر با کارهای زیر تصحیح و به زیور طبع آراسته شده است.

1. استخراج آیات بدین صورت که اگر آیه در متن آمده در پاورقی شماره آیه و سوره یاد شده و اگر در متن به آیه اشاره شده، متن کامل آیه نیز در پاورقی آمده است.

2. ذکر ماخذ روایات، تا جایی که ممکن بوده، از مصادر اولیه، به اضافه اشاره به وسایل الشیعه و در مواردی روایاتی که تنها صاحب جواهر به آنها اشاره کرده، متن کامل آنها در پاورقی یاد شده است.

3. ارجاع تمام دیدگاهها به مصادر آنها.

4. به کارگیری نشانه سجاوندی و استفاده از رسم الخط جدید عربی.

5. توضیح کلمات مشکل در پاورقی.

جواهر العقود و معین القضاه والموقعین والشهود

شمس الدین محمد منهاجی اسیوطی (قرن 9).

تحقیق: مسعد عبدالحمید، بیروت، دارالکتب العلمیه، چاپ اول، 1417، 2جلد.

در این اثر، بابهای گوناگون فقه که امکان دارد بین مردم، اختلافی در آنها صورت گیرد، براساس مذاهب اهل سنت آورده شده است:

نویسنده در آغاز هر باب، کلیاتی از موضوع را آورده، سپس تحت عنوان «الخلاف المذکور فی مسائل الباب » مسائلی که اهل سنت بر آن اتفاق دارند، یادآور شده، آن گاه موارد اختلافی را آورده است.

جلد نخست، از کتاب اقرار آغاز و به کتاب قسم الصدقات پایان می پذیرد و جلد دوم از کتاب نکاح شروع و به کتاب امهات الاولاد پایان می یابد.

حقوق الزوجیه و حق العمل للمراه

محمد مهدی شمس الدین، بیروت، المؤسسه الدولیه للدراسات و النشر، چاپ اول، 1996م.

به تازگی از شیخ محمد مهدی شمس الدین، سلسله آثاری با عنوان «مسائل حرجه فی فقه المراه » به بازار دانش عرضه شده که در آنها احکام با نوان در پیوند با اجتماع به بوته بررسی فقهی نهاده شده است. این اثر، در واقع دو کتاب در یک مجلد، با عنوانهای: «حقوق الزوجیه » و «حق العمل للمراه » است. در این کتاب، عنوانهای زیر به شرح، بحث شده اند:

آثار عقد زوجیت، نشوز، حقوق زن، حقوق زن طلاق داده شده و شوهر مرده، حکم کار بانوان در بیرون از خانه.

قبل از این کتاب دو اثر دیگر از همین سری، با عنوانهای زیر، به چاپ رسیده است:

«اهلیه المراه لتولی السلطه » و «الستر والنظر.»

الحکومه الاسلامیه

امام خمینی(ره)، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، چاپ اول، 1996م.

پس از مرحوم نراقی، امام خمینی، نخستین فقیهی بود که به گونه ای گسترده به بحث از ولایت فقیه پرداخت و آن را اثبات کرد و برای نخستین بار با روشنی، سرپرستی تصدی حکومت را برای فقیه جامع شرایط ثابت کرد.

ابتدا حضرت امام، بحث ولایت فقیه را در سیزده جلسه در نجف اشرف، تدریس کرد و پس از آن، این بحث را در جلد دوم از «کتاب البیع » نگاشت.

حضرت امام، در کتاب حکومت اسلامی چند دلیل بر ضرورت تشکیل حکومت اسلامی اقامه می کند:

1. تشکیل حکومت توسط پیامبر اکرم(ص)

2. بایستگی استمرار اجرای احکام الهی که ویژه زمان پیامبر اسلام(ص) نیست.

3. ماهیت قوانین اسلام و این که بخش مهمی از آنها بدون تشکیل حکومت اجرا شدنی نیست، مانند: احکام دفاع و احکام حقوقی و جزائی.

پس از بیان بایستگی تشکیل حکومت اسلامی، به پیشینه تاریخی انحراف از این اصل که به عصر اموی باز می گردد، اشاره دارد و این که این وضع در زمانهای بعد ادامه یافت و حضرت امام، تاکید می کند که عقل و شرع به لزوم قیام برای تغییر این وضع حکم می کند.

در این اثر عنوانهای زیر به چشم می خورد:

ادله لزوم اقامه الحکومه، حقیقه قوانین الاسلام و کیفیتها، ولایه الفقیه من خلال الروایات.

الحج علی مختلف المذاهب

محمد جواد مغنیه، تهران، رابطه الثقافه والعلاقات الاسلامیه، 1417ق.

این اثر، از «الفقه علی المذاهب الخمسه »، نگاشته مرحوم محمد جواد مغنیه، گرفته شده و با ویرایش و افزوده هایی در پاورقی به چاپ رسیده است. این اثر، براساس مذهب امامیه و فرقه های چهارگانه اهل سنت، سامان یافته است.

عناوین:

فروع الاستطاعه، الاستنابه، العمره، انواع الحج، مواقیت الاحرام، الاحرام، محظورات الاحرام، الطواف، السعی و التقصیر، الوقوف فی عرفه، الوقوف بالمزدلفه، فی منی، جمره العقبه، الهدی، بین مکه و منی صدره الحج.

حاشیه المظفر علی المکاسب

محمد رضا مظفر، تحقیق: جعفر کوثرانی، ناشر: حبیب، چاپ اول.

تاکنون شرحهای بسیاری بر کتاب ارزش مند مکاسب، نگارش عالم فرزانه شیخ مرتضی انصاری نگاشته شده است. یکی از این شرحها که به تازگی و برای نخستین بار به زیور طبع آراسته شده، حاشیه علامه محمد رضا مظفر (م:1383ه.ق.) بر مکاسب است.

همان گونه که محقق در مقدمه می نویسد: نسخه دستنوشته این حاشیه را فرزندان مرحوم مظفر، برای انتشار در اختیار پدر محقق قرار داده اند. جناب شیخ جعفر کوثرانی، با پژوهشهایی که روی آن انجام داده، موفق به انتشار آن شده است.

کاری که محقق بر این اثر انجام داده عبارت است از: پاراگراف بندی، به کارگیری نشانه های سجاوندی، شرح عبارتها یا تصحیح آنها در کروشه یا پاورقی، یادکرد ماخذ آیات و روایات در پاورقی.

حاشیه ای که مرحوم مظفر بر مکاسب نگاشته، تنها بیع و خیارات را در بر می گیرد و شیوه آن بدین گونه است که در آغاز یکی از عبارات مشکل مکاسب که نیاز به شرح دارد می آورد، آن گاه به شرح آن می پردازد.

قسمت بیع تا بحث «قدرت بر تسلیم » به عنوان یکی از شرایط عوضین و عبارتهای مشکل خیارات، تا خیار رؤیت، شرح داده شده است.

کتاب الخمس

شیخ مرتضی حائری (م:1406ق)، تحقیق محمد حسین امراللهی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1418ق.

شیخ مرتضی حائری، فرزند مؤسس حوزه، آیت الله حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی، بین سالهای 1394 و 1400ه.ق. در حوزه علمیه قم، بحث خمس و انفال را تدریس می کرده و در ضمن تدریس، مباحث مطرح شده را می نگاشته که نتیجه آن «کتاب الخمس » است که اکنون در دسترس اهل نظر قرار دارد.

متن این اثر در بالای صفحه و شرح آن در پایین صفحه قرار دارد. متن از عروه الوثقی، وسیله، شرایع، لمعه و غیر آنها گرفته شده و شرح آن، از نویسنده است.

در آغاز کتاب، خلاصه ای از زندگانی نویسنده، آمده است.

دروس تمهیدیه فی القواعد الفقهیه

باقر ایروانی، قم، انوار الهدی، چاپ اول، 1418.

نویسنده در مقدمه، مباحث کلی درباره قواعد فقهی مطرح می سازد، سپس قواعد زیر، به بوته بررسی گذاشته شده اند:

قاعده طهارت، غرور، تسبیب، لاضرر، میسور، فراغ و تجاوز، علی الید، التزام، ید، سلطنه.

در پایان شرح هر قاعده، پرسشهایی از بحثهای مطرح شده، برای تمرین، آورده شده است.

کتاب السرائر

ابن ادریس (م:598ه.ق.) قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ چهارم، 1417.

کتاب سرائر، از جمله آثار فقهی ارزش مند است که از دیرباز فقهای بزرگ به آن توجه داشته اند. اهمیت و ارزش این اثر و دیدگاه ویژه ابن ادریس، سبب شده دفتر انتشارات اسلامی به تصحیح این کتاب بر اساس 6 نسخه دستنوشته و چاپ سنگی بپردازد.

جلد اول، کتاب طهارت تا پایان کتاب حج را در بردارد و جلد دوم، از کتاب جهاد آغاز و به کتاب طلاق پایان می پذیرد و جلد سوم، در بردارنده کتاب عتق تا کتاب حدود است (کتاب قصاص و دیات قبل از کتاب حدود آمده).

ابن ادریس، در پایان، تحت عنوان «المستطرفات » بخشهایی از کتابهای فقیهان دیگر را آورده است.

سؤال و جواب

استفتاءات از محضر آیت الله سید محمد کاظم یزدی، به اهتمام سید مصطفی محقق داماد، تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، چاپ اول، 1376.

این مجموعه، ویژگیهایی دارد که در دیگر مجموعه های همانند به چشم نمی خورد:

الف. از نظر تاریخی به زمانی مربوط می شود که در جهان اسلام از نظر صنعت، کشاورزی، بویژه بارزگانی، دگرگونیهایی به وجود آمده است. در این برهه تاریخی، ارتباطات آسان تر شده و امکان نامه نگاریها، تماسها نسبت به دوران قبل، بیش تر بوده است.

ب. مرجعیت سید یزدی، پس از میرزای شیرازی است. فتوای تحریم تنباکو توسط میرزا، مرجعیت شیعه را فراگیر و گستره آن را گسترش داده بود; از این روی، مرجعیت سید، به اقصی بلاد شیعه نشین مانند: ایران، هند، عربستان، امارات و بعضی کشورهای غربی گسترش یافته بود و بیش تر این کشورها با دگرگونیها و تنشهای شگرف سیاسی روبه رو بودند. اینها سبب شد که پدیده های جدیدی برای شیعیان مطرح گردد و مرحوم سید یزدی، به حل آنها همت بگمارد.

در مثل، گونه های بیمه، برای نخستین بار در این مجموعه مطرح شده است.

ج. سطح علمی بیش تر پرسش کنندگان، بسیار بالاتر از افراد معمولی بوده و چگونگی و روش پرسش نشان دهنده آن است. از این روی سید یزدی در پاسخ، به مبانی فقهی و گاه به طرح دیدگاههای مختلف و نقد بررسی آنها پرداخته است.

این مجموعه، در دو بخش: عبادات و معاملات سامان یافته است.

پاره ای پرسشها به فارسی و پاره ای از آنها به عربی است.

در پایان، دو فهرست تفصیلی براساس شماره صفحه و شماره پرسش تهیه شده که کار پژوهش را برای پژوهشگران بسیار آسان می کند.

صلاه الجمعه تاریخا و فقهیا

کاظم جابری، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، 1376.

بر پا داشتن نماز جمعه در عصر غیبت، از جمله مسائل مورد اختلاف میان فقهای شیعه است. از این روی، نویسنده بیش تر در همین محور به بحث پرداخته و از چگونگی نمازجمعه و شرطها و احکام آن، بحثی به میان نیاورده است.

کتاب، از دو فصل سامان یافته است: در فصل نخست سیر تاریخی نماز جمعه مورد بررسی قرار گرفته و در آن هشت عصر، ارزیابی شده است:

عصر تشریع، عصر ائمه، عصر غیبت اول، عصر شیخ، عصر علامه حلی، عصر صفوی، عصر وحید بهبهانی، عصر جمهوری اسلامی.

در فصل دوم، به گونه فشرده، دیدگاهها و دلیلها در حکم شرعی نماز جمعه در عصر غیبت، بررسی شده اند.

عقد التامین فی الفقه الاسلامی

خلیل رضا منصوری، قم، انتشارات نبوغ، چاپ اول، 1416ق.

در عصر حاضر، مسائل نوپیدای بسیاری پدید آمده، از جمله آنها «بیمه » است.

کتاب «عقد التامین » در پنج باب سامان یافته و در مقدمه، تقسیمات مختلف آن از زاویه های گوناگون یاد شده است.

کتاب عقد التامین فی الفقه الاسلامی، می تواند منبع درخور توجهی برای کسانی باشد که می خواهند بیمه را از زاویه های گوناگون به بوته بررسی فقهی بنهند.

العروه الوثقی

سید محمد کاظم طباطبایی یزدی، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1417.

این نسخه از عروه الوثقی، با حاشیه پانزده تن از فقهای بزرگ به چاپ رسیده است:

علی بن باقربن محمد حسن جواهری (م: 1340ه.ق.)، سید محمدبن محمد باقر فیروزآبادی (م: 1345ه.ق.)، میرزا حسین نائینی (م: 1355ه.ق.)، عبدالکریم حائری (م:1355ه.ق.)، آقا ضیاء الدین عراقی (م: 1361ه.ق.)، سید ابوالحسن اصفهانی (م: 1365ه.ق)، محمد حسین کاشف الغطاء (م: 1373ه.ق.)، سید حسین بروجردی (م: 1380ه.ق)، سید عبدالهادی شیرازی (م:1382ه.ق.) سید محسن طباطبایی حکیم (م:1390ه.ق.)، محمد رضا آل یاسین (م:1370ه.ق. )، سیداحمد خوانساری (م:1405ه.ق.)، امام خمینی (م:1409ه.ق.)، سید ابوالقاسم خویی (م:1413ه.ق.)، سید محمد رضا گلپایگانی (م:1414ه.ق.).

عوائد الایام

مولی احمد نراقی (1185 1245ه.ق.)، تحقیق: مرکز تحقیقات دفتر تبلیغات اسلامی، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، 1375.

عوائد الایام، از مهم ترین و مشهورترین نوشته های فاضل نراقی است که قواعد اساسی اصولی و فقهی و همچنین پاره ای از موضوعهای رجالی و ادبی را در بر دارد.

نویسنده، مباحثی را مطرح کرده که آگاهی از آنها در استنباط احکام، امری لازم است.

«عوائد الایام » 88 عائده دارد و هرکدام ویژه موضوعی است.

پژوهشگران، با کمک گرفتن از دو نسخه دستنوشته و دو نسخه چاپ سنگی، این اثر را به گونه ای پذیرفته شده و خوش آیند، با ویژگیهای زیر، عرضه کرده اند:

بیرون آوردن آیات، روایات، اقوال و آراء، تهیه فهرستهای موضوعی، اعلام، آیات، احادیث، کتابها و مصدرها.

غنیه النزوع الی علمی الاصول والفروع

حمزه بن علی حلبی (511 585ه.ق.)، تحقیق: ابراهیم بهادری، قم، مؤسسه امام صادق(ع)، چاپ اول، 1417.

این اثر، یک دوره کامل فقه استدلالی را در بر دارد، با ویژگیهای زیر:

1. استدلال بسیار به 250 آیه از قرآن کریم در بحثهای گوناگون.

2. استدلال بسیار به احادیث نبوی.

3. اعتماد به اجماع در نزدیک به 650 مساله و مراد او، اجماع اصطلاحی نیست.

4. پرداختن به دیدگاههای فقیهان اهل سنت.

محقق با استفاده از سه نسخه، این اثر را تصحیح کرده و کارهای مفید و راه گشای دیگری هم انجام داده است:

الف. تصحیح متن.

ب. شرح لغتهای دشوار

ج. استخراج منابع روایات.

د. تهیه و تنظیم فهرست آیات، روایات، اعلام، کتابها، مکانها، جماعتها، قبیله ها، فرق و مذاهب.

ه. شرح حال اشخاصی که در متن نام برده شده اند.

غنایم الایام فی مسائل الحلال و الحرام

میرزا ابوالقاسم قمی (1152-1221ه.ق.)، تحقیق: عباس تبریزیان، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، ج 1، 1375، ج 2 و 3، 1376.

غنائم الایام، تاکنون به گونه چاپ سنگی نشر می شد و به تازگی، با تلاش چندین تن از پژوهشگران زیر نظر جناب عباس تبریزیان، تحقیق و به گونه ای خوش آیند، به چاپ رسیده است. در تصحیح این اثر، از سه نسخه دستنویس استفاده شده است.

جلد اول ویژه طهارت است و جلدهای دوم و سوم، ویژه نمازند.

6 فقه العتره فی زکاه الفطره

سید محمد تقی حسینی جلالی، تقریرات درس آیت الله العظمی خویی، قم، چاپ دوم، 1416.

نویسنده از سال 1380ه.ق. در درس آیت الله خویی حضور می یافته و تقریرات درسی زیر را نگاشته است:

صلاه (14 جزء)، صوم (4 جزء)، زکات (5 جزء)، خمس و حج.

کتاب «فقه العتره فی زکاه الفطره » جزء اخیر از کتاب زکات است که پس از دیدن آیت الله خویی، به چاپ رسیده است.

متن عروه الوثقی، بالای صفحه و شرحها در ذیل آمده است. نویسنده افزون بر یادآوری منابع، گاه شرحهای سودمندی در پاورقی ارائه داده است.

جناب حسینی جلالی در سال 1402ه.ق. در زندان رژیم بعثی عراق زیر شکنجه به شهادت رسید. روحش شاد و راهش پر رهرو باد.

فقه و طب

فریدون عزیزی، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ چهارم، 1375.

نویسنده در این کتاب، تلاش ورزیده ضمن گردآوری کلیه مطالبی که امام خمینی در زمینه های پزشکی و یامسائلی که به گونه ای با پزشکی ارتباط دارند، بیان کرده، نمونه های پزشکی احکام را در اختیار خواننده قرار دهد.

بسیاری از فتواها، تفسیر و نمونه های درخور یادی ندارند که در این موارد، شرحی بر آنها زده نشده است. همچنین سعی نشده دلیلهای پزشکی احکام ذکر شود.

در این اثر، از مقوله های زیر بحث شده است:

بلوغ، روزه، روشهای باروری، سقط جنین، جلوگیری از حاملگی، تغییر جنسیت، ضامن بودن طبیب، معاینات پزشکی، سایر فتاوی حضرت امام خمینی(ره) مرتبط با حرف پزشکی.

تاریخ فقه و فقها

ابوالقاسم گرجی، تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها، چاپ اول، 1375.

نویسنده در مقدمه به طور کلی هفت منبع برای تاریخ فقه و فقها و اصول و اصولیان یاد می کند، سپس به شرح چند اصطلاح که در مباحث مطرح شده بارها به کار رفته می پردازد. فهرست اجمالی مطالبی که در این کتاب درباره آنها بحث می شود، بدین قرار است:

با توجه به فرقهایی که در فقه، بین شیعه و اهل سنت وجود دارد، پس از بیان دوره تشریع، در بخشی جداگانه، ادوار فقهی شیعه و سنی آورده شده است. البته چون درباره ادوار فقه اهل سنت، کتابهای بسیار و با شرح، نگاشته شده، در این بخش بحثها، فشرده بیان شده است. و نیز با توجه به این که علم اصول فقه، از علوم آلی است و به عنوان ابزار مهمی در دست فقیه قرار دارد و بررسی دگرگونیهای علم فقه، بدون توجه به تکامل علم اصول، کم وبیش ناممکن است، افزون بر یادکرد ادوار علم فقه، بخشی به بررسی سیر تطور علم اصول ویژه شده است. بنابراین، کتاب «تاریخ فقه و فقها» پس از مقدمه در چهار بخش سامان یافته است:

بخش اول: عصر تشریع: این عصر از بعثت پیامبر اکرم(ص) تا رحلت آن بزرگوار را در بر می گیرد. در این دوره، بحث خواهد شد که آیا قرآن در زمان حیات رسول خدا(ص) جمع و تدوین شده یا در عصر خلفای راشدین؟ آیا پیغمبر هم اجتهاد می کرده است؟ آیا صحابه و دیگر اعلام آن عصر اجتهاد می کرده اند؟

در ادامه، خلاصه ای از زندگی پیامبر(ص) آورده می شود و نویسندگان وحی نیز، معرفی می شوند.

بخش دوم: ادوار فقه اهل سنت و فقهای آنان: دوره های دگرگونی فقه اهل سنت به ترتیب عبارتند از: عصر صحابه، عصر تابعان، عصر پیشوایان مذاهب، عصرتوقف اجتهاد و گزینش مذاهب، عصر تقلید محض، عصر حاضر.

بخش سوم: ادوار فقه شیعه و معرفی فقهای شیعه: عصر تفسیر و تبیین (عهد ائمه علیهم السلام)، عصر محدثان، عصر آغاز اجتهاد (عصر شیخ مفید و سید مرتضی) عصرکمال اجتهاد (عصر شیخ طوسی) عصر تقلید (حدود یک قرن پس از شیخ طوسی) عصر نهضت، عصر پیدایش مذهب اخباریان، عصرجدید استنباط، عصر حاضر.

بخش چهارم: ادوار علم اصول فقه، و دانشمندان این علم: دوره تاسیس، دوره تصنیف، دوره اختلاط، دوره کمال و استقلال، دوره رکود استنباط، دوره نهضت مجدد، دوره ضعف، دوره جدید.

فقه تطبیقی قاعده درء

سعید منصوری، تهران، تدبیر، چاپ اول، 1375.

قاعده درء، پایه بسیاری از قانونهای موضوعه کیفری در نظام جمهوری اسلامی ایران است. از آن جا که بیش تر مسائلی که درباره این قاعده طرح شده، در متون عربی موجود است و کم تر به فارسی نگاشته شده اند، دسترسی گروهی از محققان را، که آشنایی کم تری به زبان عربی دارند، با مشکل رو به رو ساخته است; از این روی، نویسنده، اثری در این باره به فارسی نگاشته است.

نویسنده در مقدمه، مباحث کلی در موضوع قواعد فقهی مطرح می سازد، سپس مباحث اصلی را در سه بخش، سامان می دهد.

1. فقه تطبیقی در شبهات ساقط کننده حد (قاعده درء)

نویسنده پس از تعریف لغوی و اصطلاحی قاعده، روایاتی که در آنها جمله: «ادراوا الحدود بالشبهات » یاد شده، از عامه و خاصه آورده، سپس به بحث از حجت بودن احادیث، اجماع امامیه، فراگیری قاعده و برابری قاعده با دلیلها پرداخته است.

2. بررسی تطبیقی مفاد قاعده.

در این بخش، دیدگاههای اهل سنت همراه با دیدگاههای گروهی از فقهای شیعه بیان شده است.

3. مسائلی پیرامون قاعده درء.

در این بخش، عنوانهای زیر مورد بحث قرار گرفته است:

مراتب شبهه، آثار شبهه، ملاک در عروض شبهه، دامنه شمول قاعده، آیا قاعده «درء» شامل تعزیرات نیز می شود؟ شبهه در شبهه دارئه، کار برد قاعده «درء» در حقوق جزا.

القول المبین عن وجوب مسح الرجلین

ابوالفتح محمدبن علی کراجکی (م: 449ه.ق.)، تحقیق: علی موسی کعبی، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، چاپ اول، 1417.

نویسنده در این رساله کوچک، ثابت کرده است هنگام وضو، باید پا را مسح کرد، برخلاف اهل سنت که به شستن پا نظر دارند.

این رساله را پیش از این کتابفروشی مصطفوی به گونه چاپ سنگی و دارالاضواء همراه با کنزالفوائد، اما بدون تحقیق، چاپ و منتشر کرده اند، لیکن آقای علی موسی کعبی، بر آن می شود آن را با تحقیق و تصحیح، نشر دهد که بر این کار توفیق می یابد.

در تصحیح جدید، منابع احادیث و گفته ها و شرح حال اشخاصی که در متن از آنها نام برده شده در پاورقی آمده است.

در ابتدا استدلال نویسنده درباره وجوب مسح پا به آیه زیر است:

«یا ایها الذین آمنوا اذا قمتم الی الصلاه فاغسلوا وجوهکم وایدیکم الی المرافق وامسحوا برؤسکم وارجلکم الی الکعبین.» (مائده 6/)

پس از بحث درازدامن در پیرامون این آیه، روایاتی را مبنی بر واجب بودن مسح دو پا می آورد.

قواعد فقه

بخش مدنی، سید مصطفی محقق داماد، مرکز نشر علوم اسلامی، چاپ پنجم، 1376.

نویسنده پس از بیان کلیاتی در موضوع ارکان علوم، ارکان اساسی علم فقه، قواعد فقهی، احکام تکلیفی و وضعی، اماره واصل، به شرح به بررسی چند قاعده فقهی پرداخته است:

قاعده ید، قاعده ضمان ید، قاعده اتلاف، قاعده تسبیب، قاعده لاضرر، قاعده غرور، قاعده تلف، قاعده صحت.

نویسنده، گاه قواعد فقهی در قانون مدنی را نیز، مورد بررسی قرار داده است.

قرآن در آینه احکام (احکام شرعی مربوط به قرآن کریم مطابق با فتاوای مراجع تقلید)

هادی حجت، قم، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول، 1375.

این کتاب، فتواهایی از چهار مرجع بزرگ شیعه: آیات عظام: حضرت امام خمینی، گلپایگانی، اراکی و خویی را در بردارد که به گونه ای با قرآن مجید در پیوندند.

متن کتاب، براساس فتواهای حضرت امام خمینی،تدوین شده و اگر در مساله ای به اختلاف نظری برخورد شده، به گونه پاورقی در پایین همان صفحه، آورده شده است.

از ویژگیهای برجسته این اثر، تقسیمات احکام به صورت نمودار، در پایان هر بخش است.

القواعد الفقهیه، ج 1

آیت الله محمد فاضل لنکرانی، قم، 1416 ق.

در مقدمه ای که بر آن نگاشته شده، مباحث کلی مربوط به قواعد فقهی، به شرح آمده است، سپس بیست قاعده فقهی زیر، به گونه علمی و دقیق، بررسی شده اند:

ضامن نبودن امین، مگر با زیاده روی و کوتاهی کردن.

اتلاف

اقرار عقلا علیه خود.

قاعده علی الید.

الزام

من ملک شیئا ملک الاقرار به

رجوع فریب خورده به فریب دهنده

نفی سبیل

جب

احسان

اشتراک

مشترک بودن کافران، با مؤمنان در تکلیف

شرط نبودن بلوغ در احکام وضعی

مشروع بودن و نبودن عبادتهای بچه.

اماریت ید.

قرعه.

حرام بودن کمک به گناه

حجت بودن بینه.

حجت بودن بازار مسلمانان

گرفتن دستمزد، برای امر واجب

کشف الرموز

حسن بن ابی طالب یوسفی آبی، تحقیق: شیخ علی پناه اشتهاردی و حسین یزدی، قم، دفترنشر اسلامی، چاپ سوم، 1417ه.ق، 2 جلد.

کتاب ارزنده «المختصر النافع » از جمله آثاری است که از دیر باز مورد توجه فقیهان و اندیشه وران اسلامی بوده و تاکنون دهها شرح بر آن نگاشته شده است.

نخستین شرحی که بر این اثر نگاشته شده، شرح شاگرد محقق حلی، شیخ حسن بن ابی طالب، به نام «کشف الرموز» است.

«کشف الرموز» و متن «المختصر النافع » توسط دو تن از فاضلان برجسته حوزه علمیه با استفاده از چندین نسخه دستنوشته و چاپی، تحقیق و تصحیح شده و با پاورقیهای سودمند به چاپ رسیده است.

در این نسخه، از «کشف الرموز» متن «المختصر النافع » در بالای صفحه ها و شرح عبارتها، در پایین صفحه، چاپ شده است.

مصباح الفقاهه فی المعاملات

محمد علی توحیدی تبریزی، قم، مؤسسه انصاریان، چاپ چهارم، 1417، 7 جلد.

آقای محمد علی توحیدی، از شاگردان برجسته آیت الله خویی، تقریرات درس استاد را، با عنوان «مصباح الفقاهه » پس از دیدن استاد به زیور چاپ آراسته است.

این اثر، تنها تقریرات درس استاد نیست، بلکه در کنار آن وهمراه آن، مقرر پژوهش ارزنده و مفید و کارگشای خود را نیز عرضه می دارد و فایده رسانی اثر را، چند برابر می کند.

او، در بسیاری موارد، روایات را به گونه کامل، با آدرس در پاورقی می آورد، واژگان دشوار روایات، یا مکاسب را (که متن درس آیت الله خویی بوده) شرح می دهد و بسیار پیش می آید که ضعف روایات و علت ضعف آنها را در پاورقی می نمایاند و....

نگارش این اثر ارزش مند، در سال 1377 ه.ق.به پایان رسیده است.

مسائل من الفقه الاستدلالی

حسین مؤید، دفتر نویسنده، چاپ اول، ج 1، 1415ه.ق و ج 2 1417ه.ق.

نویسنده در دو جلد، چند فرع فقهی پراکنده را که بیش تر مورد نیاز بوده مورد بررسی قرارداده که پاره ای از آنها از مسائل نوپیدایند. درحقیقت، می توان این دو اثر را مجموعه مقالات فقهی استدلالی دانست.

در جلد نخست، مقوله زیر مطرح و بررسی شده است:

تلقیح مصنوعی، مجسمه سازی، قهر میان دو نفر، مصرف مجهول المالک، حکم ازدواج با دختر خاله در صورتی که در کودکی با مادر دختر آمیزش کرده است، بلاد کبیره، حکم طواف پشت مقام، حکم صروره از جهت حلق و تقصیر، سایه گرفتن محرم، کسی که توانایی ذبح قربانی در منی را ندارد، حکم پرتاب سنگ بر مقداری از جمره ها که سپس ها، بیش از بنای پیشین ساخته شده است.

در جلد دوم مقوله های زیر بررسی شده است:

تشریح، حکم تصدی امور از سوی حاکم

لینک کمکی