فایل رایگان پاورپوینت موسوعه فقه اسلامي بر طبق مذهب اهل بيت(ع)

    —         —    

ارتباط با ما     —     لیست پایان‌نامه‌ها

... دانلود ...

بخشی از متن فایل رایگان پاورپوینت موسوعه فقه اسلامي بر طبق مذهب اهل بيت(ع) :

معرفی

از روش های متداولی که در نشر علوم و فرهنگ ها نقش بسزایی دارد «روش دایره المعارفی» است؛ زیرا به علت کثرت علوم و توسعه و پیشرفت سریع آن ها تنها راه دستیابی و اطلاع سریع و آسان بر آن ها روش دایره المعارفی است؛ یعنی همان روش الفبایی در ارائه مطالب و معلومات به شکل جدید. از این جهت، اهمیت تدوین علم فقه با این روش در فرآیند تحقیق روشن خواهد شد.

البته نا گفته نماند که این روش در ابتدای کار امری سهل و آسان به نظر می رسد که از گردآوری معلومات از مصادر مختلف و تقسیم آن ها بین تعدادی عناوین با ترتیب الفبایی و احیاناً تعدیل عبارات یا بازنویسی آن ها فراتر نمی رود، ولی پژوهش گرانی که این روش را فرا روی خود در تدوین علوم قرار داده اند، سختی ها و مشکلات بسیار آن را کاملاً درک می کنند، به ویژه در میدان فقه و خصوصاً در محدوده دایره المعارف فقه اهل بیت(ع) با آن حجم بسیار و گستردگی فراوان مباحث و تراکم مطالب و کثرت و گوناگونی آراء، و اختلاف گرایش ها و برداشت های فقهی، و فراوانی مصادر، و تفاوت لغات که گذشت زمان هم بر پیچیدگی و مشکلات کار افزوده است.

علاوه بر این، اگر بخواهیم در جمع آوری معلومات تا حد وسیعی دست به استقراء و کاوش بزنیم، صعوبت کار دو چندان خواهد شد، هم چنین است اگر مخاطبین خود را نیز منحصر در اهل فن و تخصص فرض کنیم که در این صورت دشواری کار به نهایت خواهد رسید.

بنا بر این، چنان چه بگوییم: تدوین دایره المعارف در میدان فقه تخصصی یک پدیده تاریخی و سترگ و اثری گرانسنگ وبزرگ است که با هیچ یک از آثار و تألیفات دیگر قابل مقایسه نیست، سخن به گزاف و مبالغه نرانده ایم.

و اکنون که جلد اوّل فایل رایگان پاورپوینت موسوعه فقه اسلامي بر طبق مذهب اهل بيت(ع) بعد از چند سال تلاش پیگیر و توان فرسا و انتظار اهل فضل و تحقیق و حمایت های بی دریغ مادی و معنوی مقام معظّم رهبری دام ظلّه به گنجینه کتب اسلامی پیوسته، شایسته است برای معرفی این اثر گرانسنگ، ابتدا مطالب آن را به اجمال بررسی نموده و سپس به خصوصیات ممتاز این کتاب بپردازیم.

بررسی مطالب کتاب

اولین قسمت از مطالب کتاب، مقدمه مفصلی است که به تحقیق و بررسی ارزش مندی در باره فقه اهل بیت(ع) پرداخته است که به واسطه اهمیت مطالبش اجمالی از آن را از نظر می گذرانیم.

در این مقدمه پیرامون دو محور اصلی بحث شده است:

1.تعریف فقه اهل بیت(ع) که در آن به نکات زیر پرداخته شده است:

نکته اوّل تعریف فقه و اجتهاد در لغت و اصطلاح، سپس نظر اهل بیت(ع) در باره اجتهاد رأی و تأکید آنان بر مردود بودن إعمال نظر و رأی شخصی در تشریعات و قوانین الهی، و شدت انکار آنان بر کسانی که دین الهی را متهم به نقص کرده و یا در احکام قضات و اهل فتوا معتقد به تصویب شده اند، و تذکر به این نکته که اهل بیت(ع) گرایش به وجود آمده پس از رحلت رسول گرامی اسلام(ص) نسبت به ممانعت از نقل سنت پاک نبوی و نشر و تدوین آن را هرگز نپذیرفتند.

علاوه بر این، به عللی هم که باعث رونق حوزه رأی گردید اشاره شده است که یکی از آن ها این است که تصنیف مجامع حدیثی و صحاح در این حوزه ها، بعد از رونق و رواج رأی بوده است؛ یعنی فتاوا و احکام شرعیِ آن مذاهب قبل از تصنیف و جمع آوری احادیث، مفروغ عنه و مسلّم بوده و بیشتر فتاوا در آن حوزه ها، بدون استنباط از احادیث و فحص و جست و جو و تسلط کامل بر آن ها صادر شده است. و این کاملاً بر عکس چیزی است که در فقه امامیه موجود است؛ زیرا در این جا شروع مرحله اجتهاد فقهی، بعد از تکامل و اجتماع احادیث و روش های صادره از معصومین(ع) بوده که تدوین آن ها طی سه قرن صورت گرفته است.

2. ویژگی ها و مشخصات فقه اهل بیت(ع) است که در آن جا به ده مورد اشاره شده است.

3. تاریخ فقه اهل بیت(ع) و سیر تاریخی آن است در چند مرحله:

الف. مرحله فقه روایات که اصطلاحاً «مرحله صدور» نامیده می شود، و مراد از آن عصر نبی اکرم(ص) و عصر ائمه اطهار(ع) است. این مرحله از امام علی(ع) شروع می شود و به امام دوازدهم(ع) ختم می گردد و خود یک مقطع طولانی تاریخی است که قریب به سه قرن امتداد داشته است. بنا بر این، تاریخ صدور نص و بیان احکام شرع در فقه اهل بیت(ع) تا ابتدای قرن چهارم هجری ادامه داشته و به همین دلیل است که فقه اهل بیت(ع) مشحون از نصوص شرعیه است.

سپس برای تبیین وسعت محدوده ای که ائمه(ع) به آن پرداخته اند، آمار برخی از روات هر امام ارائه گردیده و آمار و تعداد روایاتی که از آن ها صادر گشته نیز بیان شده است.

ب. مرحله فقه اجتهادی یا آن چه که اصطلاحاً به آن «عصر اجتهاد» گفته می شود. این مرحله از اوایل قرن چهارم و بعد از دوران غیبت کبری (در سال 339 ه .ق.) شروع شده و تا امروز ادامه یافته است؛ ولی دقت در این مرحله نشان می دهد که فقه و اجتهاد در این مرحله شش دوره را پشت سر گذاشته است:

اوّل: «دوره تأسیس» که از عصر غیبت (از اواسط قرن سوم هجری) آغاز می شود و به اوایل قرن پنجم منتهی می گردد.

دوم: «دوره انطلاق و رهایی» که با عصر شیخ طوسی از اوایل قرن پنجم هجری شروع شده و تا زمان محقق حلّی یعنی اواسط قرن هفتم ادامه می یابد.

سوّم : «دوران استقلال و تکامل» که از نیمه قرن چهارم و عصر محقق حلّی تا آخر قرن دهم و زمان شهید ثانی ادامه داشته است.

چهارم: «دوران افراط و تفریط در استناد به روایات» که با زمان محقق اردبیلی از اواخر قرن دهم شروع شده و تا اواخر قرن دوازدهم استمرار یافته است.

پنجم : «دوران تصحیح و اعتدال» که از اواخر قرن یازدهم تا اوایل قرن سیزدهم ادامه یافته است.

ششم : «دوران رشد و شکوفایی» که امتداد دوره قبل به حساب می آید و جرقه آن به دست شیخ مرتضی انصاری زده شد که در نیمه دوم قرن سیزدهم پا به عرصه اجتهاد نهاد. این دوره تا امروز جریان دارد.

اینک با دقت در این بررسی دقیق و عمیق، به چند ویژگی آن اشاره می کنیم:

اوّل این که این تقسیم بر اساس ملاحظه و توجه به پیشرفت ها و انعطافاتی بوده که در علم فقه به وجود آمده است؛ یعنی با توجه و دقت در نظریات و مبانی فقهی بدون در نظر گرفتن محرک های خارج از متن علم (مثل موقعیت های سیاسی و اجتماعی و جغرافیایی فقهاء) که بسیاری از بررسی ها را تحت الشعاع قرار داده است.

دوّم آنکه در این بررسی عمده تمرکز بر خصوصیات هر دوره و امتیازات آن از دوره های دیگر بوده است که این خود بیانگر فراوانی دقّتی است که این بررسی بر آن استوار است.

سوّم انحصار تاریخی آن دوره ها در فواصل مشخص و معین که ضمناً به أعلام هر عصر و تحولات علمی مهم آن عصر هم اشاره شده است .

محور دوّم از مباحث مقدمه، به معرفی موسوعه فقهی بر طبق مذهب اهل بیت(ع) اختصاص دارد که دربر دارنده بحث های ذیل است:

تعریف اصطلاح «موسوعه»، خاستگاه تدوین موسوعه فقهی، ویژگی های روش دایره المعارفی و موسوعی، پیشینه تاریخی موسوعه نویسی، بیان روش کلی موسوعه فقهی به طور مفصل و دقیق که عنوان مستقلی را به خود اختصاص داده است.

از طرفی چون اساس تدوین مباحث گردآوری شده در موسوعه، عناوین و مقالات هستند، در مقدمه تعریف دقیق و مفصلی از اصطلاح «عنوان» ارائه شده. هم چنین انواع عناوین از جهت ماهیت و مفهوم و ارتباط بین عناوین بیان شده و به کیفیت تقسیم این عناوین در ضمن موسوعه و مبنای این تقسیم اشاره گردیده و سپس بر اساس آن مبانی، عناوین فقهی را به چهار قسم زیر به صورت دقیق و فنّی تقسیم نموده است:

1. عناوین اصلی؛ 2. عناوین فرعی؛ 3. عناوین تألیفی؛ 4. عناوین دلالی و اشاره ای.

پس از آن، چگونگی ترتیب این عناوین را بر اساس روش الفبایی ذکر کرده و بطور مفصل روش نوشتن مقالات و اقسام این روش ها و عناصر تشکیل دهنده مقالات و مباحث و کیفیت تنظیم و ترتیب آن و سطح خطاب در آن ها را بیان نموده است. سپس به مصادری که به آن ها اعتماد شده اشاره ای کرده تا بیانگر وسعت محدوده مصادر باشد.

عناوینی که جلد اول کتاب مشتمل بر آن ها است به بیست و چهار عنوان بالغ می شود.

این عناوین با عنوان «ائمه» آغاز و به عنوان «آنیه» منتهی می گردد که ده عنوان از آن ها از قسم عناوین دلالی و اشاره ای است که بحث در آن ها به محل خود ارجاع داده شده (هم چون «آباء» و «آمّه»)، اما چهارده عنوان باقی مانده تحت بحث و بررسی قرار گرفته اند که پرداختن به بعضی از آن ها به صورت گسترده و مفصل بوده همچون عناوین «ائمه» و «آمین» و «آنیه» که از قسم عناوین اصلی هستند.

کیفیت بحث در عناوین دیگر به گونه ای است که برخی از آن ها اجمالاً بحث و بررسی شده اند، مثل عنوان «آجر» و «آفاقی» که از قسم عناوین فرعی هستند، و بررسی بعض دیگر بین اجمال و تفصیل بوده است، مثل عنوان «آداب» و «آلات».

مخفی نماند که کیفیت بحث های عناوین چنان است که به واسطه احاطه بر تمام مسائل و فروع فقهی و اقوال و ادله و مصادرِ قابل اعتماد، این موسوعه را دارای امتیازات منحصر به فردی کرده و این اثر بزرگ را از دیگر تألیفات ممتاز ساخته است.

امّا از جهت سطح کلی بحث ها باید گفت که منتهای دقت در آن ها به کار رفته و تنها به ارائه یک نظریه و بیان اجمالی آن بدون پرداختن به عمق مطالب اکتفا نشده، بلکه از هر نظر و دیدگاهی به طور کامل پرده برداشته و از این جهت در گردآوری و ارائه فقه اهل بیت(ع) کاملا موفق عمل نموده است.

امتیازات موسوعه

در این بخش اشاره ای اجمالی به ویژگی هایی که باعث امتیاز این موسوعه شده اند خواهیم داشت، اما در عین حال، خواننده گرامی را برای قضاوت در باره ارزش این اثر و سنجش معلوماتش، به مراجعه کتاب و غور در گستره اعماق مطالب آن دعوت می کنیم.

ویژگی اول. پرداختن این موسوعه به تمام عناوین و مصطلحات فقهی است به گونه ای که چیزی از آن ها را فرو نگذارده است.

ویژگی دوم. عناوین و مصطلحات فقهی هم چنان که در مقدمه اشاره شده است به شکل فنی و منطقی تقسیم بندی شده و بر اساس مبنایی دقیق و محکم به بحث پیرامون آن ها پرداخته شده است.

ویژگی سوّم. موسوعه مشتمل بر بحث هایی است که با این دقت و عمق و ظرافت برای اولین بار در فقه مطرح شده اند؛ نمونه بارز آن عنوان «آداب» است که علی رغم آن که بحث کوچکی به نظر می رسد، کوشش فراوانی در جمع آوری مطالب آن و استنتاج و استخراج مطالب به صورت دقیق و عمیق ونیز موارد استعمال آن نزد فقهاء، بکار رفته است که مسلما از چشم خوانندگان نکته سنج مخفی نمی ماند.

ویژگی چهارم. در بحث های مفصل این کتاب هم چون «آمین» و «آنیه» تمام فروع و اقوال در آن ها گردآوری شده، و این حکایت از تلاش فراوانی دارد که در جمع این اقوال به کار گرفته شده است.

علاوه بر این، در ارائه اقوال و تقسیم وبیان سیر تاریخی و صدور آن ها دقت و تعمیق نظر فراوانی به کار رفته که می توان جلوه این دقت نظر را در بحث «حکم التطهیر بآنیه الذهب و الفضه »(1) مشاهده کرد و سپس با مقایسه این مطالب با مباحث مشابه خود در کتب فقهی و حوزه های علمی دیگر به جلوه روشن تری از این دقت نظر دست یافت.

به عنوان نمونه، از مسائلی که سیر تاریخی حکم آن ها ارائه شده است، می توان به حکم « استعمال آنیه الذهب والفضه » اشاره کرد که تحولات و سیر پیشرفت آن در مراحل پنجگانه ای بیان شده است.

1. مرحله قبل از شیخ طوسی که فقهاء متقدم بر این زمان، تنها به حرمت اکل و شرب از ظروف طلا و نقره تصریح کرده اند، ولی حکم سایر استفاده ها را متعرض نشده اند.

2. مرحله زمان شیخ طوسی که ایش

لینک کمکی