فایل رایگان پاورپوینت نبوت، معجزه، امامت

    —         —    

ارتباط با ما     —     لیست پایان‌نامه‌ها

... دانلود ...

بخشی از متن فایل رایگان پاورپوینت نبوت، معجزه، امامت :

مقدمه

در این نوشتار کوتاه توضیح دو مطلب سودمند به نظر می رسد: اوّل، بیان معنای معجزه و سرّ تلازم آن با صدق مدعی نبوّت. دوم، بیان معنای امامت و سرّ برشماری آن از اصول مذهب در فرهنگ تشیع.

بخش اول

رابطه رسالت، نبوّت، و ولایت با یکدیگر

1.رسالت هر پیامبری به نبوت وی وابسته بوده، نبوّت او به ولایتش مرتبط است. جهت پیوند انسان کامل به خدای سبحان، همانا ولایت اوست و سمت ارتباط وی به جامعه بشری رسالت او بوده، رابط بین این دو جهت همانا نبوت اوست؛ چنان که تفاوت رسالتها مرهون تفاوت نبوتها و امتیاز نبوتها در پرتو تفاضل ولایتهاست.

2.بررسی نبوّت در مقام ثبوت به تبیین تجرد روح و مراتب عقل نظری و عملی و نیل انسان کامل به قداست نفس و پیروی نیروهای واهمه و خیال از قوّه فاهمه و مشاهده وی است که طرح آن در اینجا منظور نیست.

بررسی نبوت در مقام اثبات برای اوحدی از انسانهای سالک به شهود عرفانی آنان است که هرگونه دلیل عقلی یا نقلی بعد از شهود عرفانی اقامه شود، برای وی در حد تأیید مطلب ثابت شده می باشد؛ نه در حدّ اثبات اصل مطلب؛ لیکن اثبات آن برای توده مردم توسط تنصیص الهی است. هرگاه خدای سبحان نبوّت شخص معین را با نصّ اعلام می فرماید، نبوّت او ثابت می گردد و این تنصیص یا قولی است یا فعلی و گاهی نصّ قولی، عین همان نصّ فعلی است.

قسم اوّل آنکه توسط پیامبر معصومی که نبوت او قبلاً ثابت شد به نبوّت شخص معین تصریح شود که در این مورد، نبوت پیامبر دوم با نصّ قولی نبی اول که حامل تنصیص الهی است، ثابت می گردد. قسم دوم آنکه توسط معجزه، نبوّت مدعی آن ثابت شود که ظهور اعجاز غیر از تنصیص فعلی خدای سبحان چیز دیگر نیست. قسم سوم آنکه توسط همین مدعی نبوّت، کلام دال بر نبوّت او از طرف خداوند نقل گردد که مضمون کلام مزبور بیان پیامبری او بوده، اعجاز او ضامن استنادش به خدای سبحان باشد؛ مانند قرآن کریم که مضمون آن بیان نبوّت نبی اکرم است که این همان تنصیص قولی است و اعجاز همین کلام، دلیل استناد آن به خداوند است که این همان تنصیص فعلی است و درباره پیامبر اکرم(صلّی الله علیه وآله وسلّم)تنصیص به هر سه قسم حاصل شده است و آنچه که در پیش گفتار کوتاه طرح می شود، شرح اجمالی قسم دوم است.

معنای اعجاز و دلالت آن بر نبوّت

4.معجزه کاری است خارق عادت؛ نه خلاف قانون علیت، و از تمام علوم غریبه ممتاز است؛ زیرا راه فکری و علوم حصولی ندارد. از این رهگذر، قابل تعلیم و تعلّم نیست؛ بلکه تابع قداست روح و اراده نیرومند صاحب اعجاز است؛ همان طوری که بدن در اختیار روح مجرد است، قلمرو اعجاز در تحت اراده صاحب معجزه می باشد و هرگز از آن تمرّد ندارد؛ چنان که با هیچ عاملی متهور نمی شود؛ لذا شاهد صدق دعوی نبوت یا امامت صاحب اعجاز است؛ زیرا این کار غیر عادی به دستور خداست و نشانه تصدیق وی نسبت به مدعی رسالت خواهد بود و تصدیق خداوند نیز مفید یقین است.

5.ممکن است چنین گفته شود: اوّلاً با کدام معیار می توان فهمید که پدیده ای فعل خداست و به هیچ عامل دیگری استناد ندارد؟ ثانیاً چگونه می شود تشخیص داد که خداوند این امر عادی را برای تصدیق نبی(علیه السلام) انجام می دهد؟ ثالثاً چگونه می شود فهمید کسی را که خداوند تصدیق کرد، حتماً او در این ادّعا صادق است و...؟

در پاسخ سئوال اول می توان گفت: گرچه هر موجودی که هستی او عین ذاتش نیست مخلوق خداست و همین مطلب معقول را دلیل نقلی تأیید می کند؛ الله خالق کلّ شیء... [1] و پیدایش هر پدیده بدون اذن خدا محال است، معجزه از لحاظ مقام ثبوت، آن پدیده خاصی است که خداوند اذن تحقّق همتای او یا برتر از او را ندهد و در مقام اثبات می توان چنین گفت: معجزه در هر عصر از جنس پیشرفته ترین رشته های علمی آن زمانه می باشد؛ چنان که سرّ تنوع اعجاز نیز چنین بیان شده است.[2]

چون مدّعی نبوت با ارائه معجزه تحدّی کرده، مبارزه می طلبد، انگیزه همگان به منظور مقابله با او شوریده می شود و دواعی فراوان نیز برای شرکت در این پیکار برانگیخته خواهد شد و توده مردم به کارشناسان در آن رشته مراجعه می نمایند و این متخصصان صاحب نظرند که می توانند با تدبّر در همه جوانب امر با استمداد از برخی مبادی تجربی در رشته مورد تخصص خویش به خوبی از راه حدس دریابند که آنچه مدعی نبوت آورده است، گرچه ظاهراً شبیه بعضی از کارهای غیر عادی متخصصان در این زمینه است، لیکن تأمل کافی چنین نتیجه می دهد که اصلاً آنچه را که مدعی نبوت آورده است از سنخ کار متخصصان نیست؛ تا آنان یا دیگران به انتظار پیشرفت آن رشته تخصّصی در آینده دور یا نزدیک بتوانند همانند کار مدعی نبوت را انجام دهد؛ چنان که ساحران فرعون با تدبر در نحوه کار موسای کلیم(علیه السلام) فهمیدند که اصلاً کار حضرت موسی از سنخ کار آنها نیست تا با پیشرفت رشته تخصصی سحر، آنان یا متخصصان دیگر بتوانند همتای آن را بیاورند؛ لذا به حضرت کلیم(علیه السلام) ایمان آوردند و هرگونه خطری را برای صیانت دین الهی تحمل نمودند.

اگر شناخت معجزه به برهان عقلی مستند نباشد و به صرف خرق عادت بسنده شود، هیچ گونه اعتمادی به آن نیست؛ لذا گروه غیر متخصص که به موسای کلیم(علیه السلام) ایمان آوردند، چون در محور حسّ حرکت می کردند و نه در مدار عقل، همان طوری که با مشاهده مار شدن عصا مؤمن شدند، به مجرد شنیدن بانگ گوساله مصنوعی به سامری گرویدند و از دین موسی(علیه السلام) مرتد شدند.

غرض آنکه هم در مقام ثبوت برای معجزه معیار است، هم در مقام اثبات برای تشخیص آن معیار خاص وجوددارد و همان طوری که در سایر امور، متخصصان مرجع افراد غیر متخصص اند، در تشخیص معجزه بودن چیزی نیز افراد عادی به کارشناسان فرزانه آن رشته رجوع می نمایند.

خلاصه آنکه معجزه چیزی است ذاتاً ممکن الوجود و عادهً ممتنع الوجود و تشخیص امتناع عادی آن به عهده متخصصان در آن رشته است و سند تشخیص آنان نیز ضمن استمداد از مبادی تجربی در آن رشته پیشرفته، نه تجربه پیامبرشناسی، امری است حدسی؛ زیرا امتیاز جوهری معجزه از غیر معجزه زمینه مساعدی برای حدس کارشناسان متخصص است: سحر با معجزه پهلو نزند دل خوش دار.

در پاسخ سؤال دوم می توان گفت: قداست روح در مقام علم حضوری، مایه شهود معصومانه معارف غیبی و اسرار هستی بوده، در مقام قدرت پایه تصرف در نظام کیهانی است. البته هم آن علم به تعلیم الهی است، هم این قدرت به تقدیر خدایی و چون نیل به مقام نبوت، امری است غیر عادی، دعوی آن را چیزی تصدیق می کند که از سنخ خارق عادت باشد و معیار تشخیص آن به عهده متخصصان رشته ای است که آن رشته شبیه معجزه است و مدار تشخیص آنان نیز حدس قوی است که صلاحیت تشکیل قیاس برهانی را دارد؛ لیکن در حدّ حدسیات؛ نه اوّلیات و چون معجزه بودن چیزی نشانه تصدیق الهی است، از آن به عنوان (آیه) در نصوص دینی، اعم از قرآن و غیر قرآن، تعبیر می شود؛ یعنی علامت صدق نبوّت.

معجزه، نشانه نبوت یا امامت

همان طوری که هر موجود ممکن، اعم از عادی یا غیر عادی، آیت و نشانه توحید است، هر موجود غیر عادی شکست ناپذیر آیت و نشانه نبوت یا امامت آورنده آن می باشد.

همان طوری که هر انسان سلیم الصدر با تأمّل کافی درباره هر موجودی به آفریدگار آن پی می برد؛ إنّ فی خلق السموات و الأرض و اختلاف اللیل و النهار لایات لأُولی الاءلباب[3]هر انسان سلیم النفس نیز با تدبّر در جوانب هر موجود غیر عادی شکست ناپذیر عصر خویش به نبوت یا امامت آورنده آن ایمان می آورد.

همان طوری که غافلان از مشاهده آیات الهی طرف توحیدی نمی بندند، و کأین من ایه فی السموات و الأرض یمرّون علیها و هم عنها معرضون[4] متعصبان لجوج نیز از شهود آیات نبوت یا امامت سود نَبَوی یا وَلَوی نمی برند؛ و لئن أتیت الّذین أُوتوا الکتاب بکل ایه ما تبعوا قبلتک... .[5]

در پاسخ سؤال سوم می توان گفت: پیوند بین معجزه و قداست روح یک امر تکوینی است؛ نه قراردادی. همان طوری که هر وجود ممکن آیت وجود خداست و این نشانه امری است تکوینی نه وَضعی، هر موجود غیر عادی شکست ناپذیر نیز آیت قداست روح ولی الله می باشد و این نشانه امری است تکوینی؛ نه قراردادی.

همچنین پیوند بین معجزه و رسالت و امامت به معنای زعامت و سرپرستی جامعه که یک امر قرادادی است، واقعیتی است تکوینی و قابل استدلال عقلی و هرگز اعتباری نیست.

توضیح آنکه بر مبنای اشاعره که منکر حسن و قبح عقلی اند وهرگونه پرسشی را درباره خداوند ممنوع می پندارند و آیه مبارکه لا یسئل عمّا یفعل و هم یسئلون[6]را مصحّح در اراده گزافی دانسته اند، اصل بحث ضرورت نبوّت و لزوم بعثت انبیاء و وجوب ارسال کتاب آسمانی و... مطرح نیست تا درباره ارتباط معجزه با صدق مدعی نبوّت سخن گفته شود و بر آنها چنین اشکال کرد که چه مانعی دارد خداوند فرد کاذب را تصدیق نماید؛ زیرا شما معتقد به قبح عقلی آن نیستید.

امّا بر مبنای امامیه که قائل به حسن و قبح عقلی اند، گرچه بین آنها فرق عمیقی وجوددارد، زیرا امامیه قائل به ضرورت صدور خیر و حسن از خدا و امتناع صدور شرّ و قبیح از خدایند و معتزله قائل به ضرورت یا امتناع بر خداوندند، لکن اصل بحث از ضرورت نبوّت و فروع آن کاملاً رواست.

منظور از حسن و قبح عقلی در این گونه از مباحث، غیر از حسن و قبح در مباحث حکمت عملی است؛ چنان که منظور از وجوب در این مورد، همان ضرورت فلسفی است؛ نه وجوب فقهی.

حسن و قبح در حکمت، امری است اعتباری و وجوب و حرمت اعتبار را به همراه دارد؛ لیکن حسن و قبح در حکمت نظری امری است عینی؛ چون به کمال و نقص وجودی بر می گردد؛ نه به اعتبار معتبران، قهراً ضرورت و امتناع فلسفی را به همراه دارد؛ نه وجوب و حرمت فقهی را.

مثلاً در قرآن کریم برای خداوند اوصاف ثبوتی، همانند صدق، ...من أصدق من الله قیلاً[7] و وفای به عهد مَن أوْفی بعهده من الله... [8]و صفات سلبی همانند ظلم ... و لا یظلم ربّک احداً[9] و خلف وعده، ... انّ الله لا یخلف المیعاد [10] یاد شده است و هرگز منظور از این توصیفها شرح اوصاف حکمت عملی و امور قراردادی نیست؛ یعنی اگر گفته شد خداوند صادق و عادل است، به معنای آن نیست که فلان شخص راستگو و دادگر است؛ زیرا دومی اعتباری است و اوّلی حقیقی.

بنابراین، نه اعتبار دانستن حسن و قبح حکمت عملی، مشکلی در خصوص مقام که حکمت نظری است به بار می آورد، نه احتمال امکان صدور قبیح یعنی هستی ناقص درباره خداوند متفدح است و اینکه قرآن فرمود اگر پیامبر اکرم(صلّی الله علیه وآله وسلّم)بر خدا

لینک کمکی